Tag

alkohol

Browsing

Naukowcy z University of Chicago i Johns Hopkins University sprawdzili, jak komórki o różnym podłożu genetycznym reagują na alkohol, nikotynę i kofeinę. Analiza ponad 1,4 mln komórek pokazała, że te same warianty DNA mogą działać inaczej w zależności od rodzaju narażenia i typu komórki. Wyniki opisano w czasopiśmie „Cell Genomics”.

Dlaczego ta sama ekspozycja działa różnie

Dwie niespokrewnione osoby różnią się w DNA w kilku milionach miejsc. Tylko około 1% genomu zawiera instrukcje do budowy białek, a wiele wariantów powiązanych z chorobami leży w regionach regulatorowych. Działają one trochę jak ściemniacz światła: nie zmieniają samego białka, lecz decydują, jak mocno dany gen jest „włączony”.

Problem w tym, że efekt zależy od kontekstu: typu komórki, etapu rozwoju i tkanki. Do tego dochodzi ogromna liczba możliwych czynników środowiskowych, czyli wszystkiego, co nie jest genetyczne, od substancji chemicznych po styl życia. Yoav Gilad, współkierujący badaniem, porównuje to do gigantycznej tabeli, w której jedną oś tworzą konteksty komórkowe, a drugą miliony ekspozycji. Dotychczas badacze wypełniali ją po jednym polu, np. sprawdzając nikotynę w jednym typie komórek.

Jak przeprowadzono badanie

Zespół Gilada wybrał inną drogę. Komórki dorosłych dawców, pochodzące z międzynarodowego projektu HapMap, przeprogramowano tak, by mogły stać się dowolną komórką organizmu. Utworzyły one trójwymiarowe skupiska reprezentujące różne typy komórek z wczesnych etapów rozwoju.

Hodowle poddano działaniu alkoholu, nikotyny lub kofeiny, a komórki od wielu dawców zmieszano. Dzięki technice sekwencjonowania RNA w pojedynczych komórkach można było każdą z nich przypisać do dawcy, rozpoznać jej typ i zobaczyć, jak zareagowała na substancję.

Warianty, które reagują na środowisko

Badacze szukali wariantów DNA powiązanych z poziomem aktywności genów, zwanych eQTL. Rozróżnili dwie grupy:

  • bazowe eQTL – wpływają na aktywność genu niezależnie od zastosowanej substancji i częściej leżą blisko początku genu;
  • eQTL odpowiedzi – ich wpływ zmienia się po ekspozycji i częściej znajdują się w regionach wzmacniających (enhancerach), które zwiększają aktywność genu.

Co ważne, warianty z drugiej grupy znacznie częściej pokrywają się z miejscami powiązanymi z chorobami. Według Gilada to właśnie asocjacje zależne od kontekstu bywają znacznie istotniejsze dla chorób niż te bazowe.

Przykładem jest wariant wpływający na gen LNX2 po zadziałaniu alkoholu, wykryty w komórkach wyściełających jelito. Leży w enhancerze i pokrywa się z sygnałem ryzyka nieswoistych zapaleń jelit (IBD). Autorzy zastrzegają, że to nie oznacza, iż picie alkoholu wywołuje IBD. Pokazuje tylko, że skutki tła genetycznego mogą zależeć zarówno od czynnika, jak i od typu komórki.

Co to oznacza w praktyce

To badanie podstawowe, wykonane na hodowlach komórkowych, więc nie przekłada się na zalecenia dla pacjentów ani na testy dostępne w Polsce czy innych krajach UE. Nie ma powodu, by na jego podstawie zmieniać nawyki dotyczące kawy, papierosów czy alkoholu. Zwykłe zasady ograniczania ryzyka nadal obowiązują.

Długofalowy cel to medycyna przewidująca indywidualną reakcję na czynniki środowiskowe i leki. Gilad zwraca uwagę, że nawet po przetestowaniu terapii na 100 osobach chodzi o to, by przewidzieć reakcję „101. pacjenta”. Mogłoby to pomóc grupom rzadko włączanym do badań klinicznych, jak kobiety w ciąży, dla których lekarze często muszą opierać się na intuicji i doświadczeniu. Zakłócenia w rozwoju mogą też, jak zaznacza Gilad, zwiększać ryzyko cukrzycy czy chorób serca dopiero po latach. Zebrane dane mają posłużyć do trenowania modeli, w tym opartych na sztucznej inteligencji, ale to dopiero pierwszy krok.

Źródło: Medical Xpress – „DNA differences shape how cells respond to alcohol, nicotine and caffeine”

https://skwlegal.com.pl/telewizja-online-w-2025-ranking-najlepszych-platnych-uslug-streamingowych/ https://swissies.pl/ranking-abonamentow-komorkowych-kto-ma-najlepsza-oferte/ https://infozrodlo.com.pl/internet-i-telewizja-dla-studenta-jakie-pakiety-sa-naprawde-oplacalne/